Choć rzadko wspominana w pierwszym rzędzie składników niezbędnych dla zdrowia włosów, siarka znajduje się w ich strukturze i funkcjonowaniu. Występuje głównie w postaci organicznej – jako element aminokwasów takich jak cysteina i metionina, które są podstawowym składnikiem keratyny, głównego białka budującego łodygę włosa. Mostki disiarczkowe między cząsteczkami cysteiny tworzą swoistą „wewnętrzną architekturę” włosa, odpowiadając za jego wytrzymałość, elastyczność i odporność na uszkodzenia.
Siarka to jednak nie tylko składnik strukturalny. Jej związki uczestniczą w metabolizmie komórek mieszka włosowego, neutralizacji stresu oksydacyjnego, regulacji cyklu wzrostu włosa, a także w utrzymaniu równowagi mikrobiologicznej skóry głowy. Związki takie jak MSM (metylosulfonylometan), glutation czy cystyna zyskały status potencjalnych czynników terapeutycznych w leczeniu nadmiernego wypadania włosów i łysienia telogenowego.
W artykule przyjrzymy się, które związki siarki są najbardziej istotne z punktu widzenia kondycji włosów, jak działają na poziomie komórkowym oraz jak może wpływać na stan włosów i skóry głowy. Szczególnie będą omówione związki takie, jak MSM oraz metionina. Cysteina z kolei będzie tematem kolejnego artykułu.
MSM – siarkowy sprzymierzeniec wzrostu włosów
MSM (metylosulfonylometan) to naturalny związek siarki organicznej, występujący w niewielkich ilościach w świeżych warzywach, owocach, ziarnach oraz mleku. W ostatnich latach zyskał popularność jako substancja wspomagająca zdrowie skóry, paznokci i stawów, ale coraz więcej badań pokazuje, że może on mieć wyraźny wpływ na kondycję i tempo wzrostu włosów.
Jak działa MSM?
Działanie przeciwzapalne
MSM dostarcza organizmowi związki siarki, która jest budulcem dla keratyny – głównego białka strukturalnego włosa. Poprzez wspieranie tworzenia mostków disiarczkowych w keratynie, MSM wzmacnia strukturę włosów, czyniąc je bardziej odpornymi na łamliwość i uszkodzenia mechaniczne (Parcell S., Sulfur in human nutrition and applications in medicine, 2002 r.).
Ale to nie wszystko – MSM wykazuje również działanie:
- przeciwzapalne, poprzez hamowanie aktywności cytokin prozapalnych (podobnie jak inne składniki odżywcze przywołane w poprzednich artykułach) i jest to korzystne w przypadku przewlekłych stanów zapalnych skóry głowy (Butawan M., Benjamin R. L., Bloomer R. J., „Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement”, z 2017 r.),
- poprawiające mikrokrążenie, co ułatwia transport tlenu i składników odżywczych do cebulek włosów (Barrager E., Veltmann J. R. Jr., Schauss A. G., Schiller R. N., “A multicentered, open-label trial on the safety and efficacy of methylsulfonylmethane in the treatment of seasonal allergic rhinitis” 2002 r.).
Przy połączeniu MSM z witaminami z grupy B i kolagenem. Choć mechanizmy działania nie są jeszcze w pełni poznane, uważa się, że MSM może aktywować geny związane z fazą anagenu (wzrostu) cyklu włosowego (Butawan et al., “Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement”, 2017 r. ).
Bezpieczeństwo stosowania
MSM jest dobrze tolerowany nawet przy wyższych dawkach (2–4 g dziennie), a działania niepożądane – jeśli występują – są zwykle łagodne i obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Kluczowe jest jednak stosowanie preparatów dobrej jakości i zgodnie z zaleceniami (Op.cit., Butawan et al., “Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement”, 2017).
Metionina – siarkowy strażnik zdrowych włosów
Metionina jest aminokwasem zawierającym siarkę, który ma związek ze zdrowiem włosów. Jest prekursorem cysteiny, tauryny, glutationu i S-adenozylometioniny (SAMe), które wspierają wzrost włosów, chronią przed stresem oksydacyjnym i regulują ekspresję genów.
Metionina a struktura włosa
Włosy składają się głównie z keratyny, białka bogatego w mostki disiarczkowe tworzone przez cysteinę. Cysteina powstaje w organizmie z metioniny, co czyni metioninę pośrednio niezbędną do utrzymania integralności strukturalnej włosów. Badania wykazały, że niedobór metioniny prowadzi do utraty włosów u myszy, a suplementacja metioniną przywraca ich wzrost, podczas gdy suplementacja homocysteiną nie przynosi takiego efektu (Kubota Y., Varshney N., Kobayashi K., Tsunoda T., Hoffman R.M., „Methionine Dependence of Hair Maintenance in C57BL/6 Mice„, 2024 r.).
Wpływ metioniny na wzrost i pigmentację włosów
Metionina wpływa na rozwój mieszków włosowych poprzez aktywację szlaku sygnałowego Wnt/β-katenina, który zajmuje się indukcją i wzrostem mieszków włosowych. (Wu Z. i wsp., Wnt10b promotes hair follicles growth and dermal papilla cells proliferation via Wnt/β-Catenin signaling pathway in Rex rabbits, 2020 r.).
Ponadto, metionina odgrywa rolę w syntezie melaniny, pigmentu odpowiedzialnego za kolor włosów. Niedobór metioniny może prowadzić do przedwczesnego siwienia, podczas gdy jej odpowiedni poziom wspiera utrzymanie naturalnej pigmentacji włosów. Badania wykazały, że akumulacja nadtlenku wodoru (H₂O₂) w mieszkach włosowych prowadzi do utleniania metioniny, co z kolei inaktywuje tyrozynazę — ważny enzym w melanogenezie. Suplementacja L-metioniną może przeciwdziałać temu procesowi, przywracając aktywność enzymu i opóźniając proces siwienia (Wood J.M. i wsp., Senile hair graying: H2O2-mediated oxidative stress affects human hair color by blunting methionine sulfoxide repair, 2009 r.).
Właściwości antyoksydacyjne i ochrona przed stresem oksydacyjnym
Metionina działa jako antyoksydant, pomagając neutralizować wolne rodniki i toksyny, które mogą uszkadzać mieszki włosowe i prowadzić do ich degeneracji. Dzięki temu metionina wspiera zdrowie skóry głowy i przeciwdziała procesom starzenia się włosów. Badania wskazują, że metionina może zwiększać poziom glutationu w komórkach, co wzmacnia ich zdolność do obrony przed stresem oksydacyjnym (Labrozzi A., Nutrients in Hair Supplements: Evaluation of their Function in Hair Loss Treatment, 2019 r.).
Źródła metioniny w diecie
Przeciwdziałanie wypadaniu włosów
Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować metioniny, dlatego musi być ona dostarczana z pożywieniem. Bogate źródła metioniny to: ryby, jaja, nasiona, orzechy, zielone warzywa liściaste, dynia i brokuły (Op. cit., Labrozzi A., Nutrients in Hair Supplements: Evaluation of their Function in Hair Loss Treatment, 2019 r.).
Wnioski
W świetle powyższych danych można stwierdzić, że:
*Metionina uczestniczy w aktywacji szlaku sygnałowego Wnt/β-katenina, który jest istotny dla rozwoju mieszków włosowych. Suplementacja metioniną zwiększa ekspresję genów związanych z rozwojem mieszków włosowych, prowadząc do poprawy jakości i ilości sierści. MSM (metylosulfonylometan), naturalny związek siarki, wspiera produkcję keratyny i wzmacnia strukturę włosów, czyniąc je bardziej odpornymi na uszkodzenia.
*Włosy składają się głównie z keratyny — białka bogatego w aminokwasy siarkowe, takie jak cysteina i metionina. Cysteina tworzy mostki disiarczkowe, które działają jak „spinki” utrzymujące strukturę włosa, zapewniając mu wytrzymałość i elastyczność. Metionina, będąca prekursorem cysteiny, jest z kolei niezbędna do syntezy keratyny, a jej niedobór może prowadzić do osłabienia włosów i ich wypadania.
*Z wiekiem w mieszkach włosowych gromadzi się nadtlenek wodoru (H₂O₂), który może uszkadzać enzymy odpowiedzialne za produkcję melaniny — barwnika nadającego kolor włosom. Metionina, działając jako antyoksydant, pomaga neutralizować wolne rodniki i wspiera naprawę uszkodzonych enzymów, opóźniając proces siwienia.
*Metionina i MSM (metylosulfonylometan) to związki siarki, które odgrywają istotną rolę w zdrowiu włosów. Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować metioniny, dlatego musi być ona dostarczana z pożywieniem. Dla osób na diecie roślinnej, dobrym źródłem metioniny są orzechy brazylijskie, nasiona słonecznika, komosa ryżowa i gryka.
